Palliatieve zorg: eerder in gesprek maakt alle verschil

Wanneer iemand ernstig ziek is, gaat de aandacht vaak vooral uit naar behandelen, hoop houden en doorgaan. Maar juist dan, wanneer beter worden niet vanzelfsprekend is, kan het enorm helpen om al vroeg te praten over wat iemand écht belangrijk vindt. Dat is de kern van palliatieve zorg. Niet alleen kijken naar het einde van het leven, maar naar het leven zelf.

Dat besef werd voor Femke Peters een belangrijke drijfveer om zich te verdiepen in palliatieve zorg: “Je kunt hoop houden én ruimte maken voor wat iemand betekenis geeft, ook als beter worden niet vanzelfsprekend is.”

Handelingsverlegenheid

Veel zorgverleners bieden in de praktijk al palliatieve zorg, maar vaak ligt de nadruk nog op de medische kant of op het omgaan met het naderende einde. Vroege gesprekken over wensen, grenzen en wat iemand waardevol vindt, gebeuren nog weinig. “Juist daar ligt veel winst,” zegt Femke. “Daar valt nog veel te leren en te verbeteren.”
Volgens haar speelt handelingsverlegenheid een grote rol. Zorgverleners zijn soms bang om hoop weg te nemen, of twijfelen of het wel ‘aan hen’ is om het gesprek te openen. Daardoor wordt palliatieve zorg afhankelijk van toevallige ontmoeting: durft de zorgverlener het gesprek te voeren?

Palliatieve zorg als vanzelfsprekend

Femke: “Er zijn verschillende redenen waarom zorgverleners nog niet altijd het gesprek durven te openen. Te weinig kennis over hoe te starten, te weinig ruimte en of tijd, bang om hoop weg te nemen, is het aan mij om het gesprek te voeren? Vanuit het Palliatief Advies Team zijn we te benaderen in geval van consulten en juist ook om samen te sparren en zelf als zorgverlener vertrouwd te raken met deze gesprekken. Palliatieve zorg moet niet als aparte discipline worden gezien, maar als vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks denken en handelen. En daar helpt scholing aantoonbaar bij. Zo zijn er in Nij Smellinghe al zo’n 70 zorgprofessionals vanuit landelijke programma’s geschoold ”

Het gaat niet alleen over wat we doen, maar waarom en voor wie

Echte verandering zit niet alleen in kennis, maar vooral in houding. Palliatieve zorg draait om afstemmen: wat wil iemand nog, wat kan nog, wat past nog bij diens waarden en wat niet? Over alle dimensies heen: lichamelijk, sociaal, psychisch en zingeving.

Kwaliteit van leven centraal

Naast scholing, moeten er mensen binnen een organisatie zijn die het onderwerp levend houden.
“Je hebt collega’s nodig die het gesprek over palliatieve zorg in de organisatie voeren” zegt Femke. “Die laten zien: dit hoort bij ons werk en is belangrijk.”

Binnen Nij Smellinghe vervult het Palliatief Advies Team die rol steeds sterker, samen met de aandachtsvelders palliatieve zorg (AVPZ) op de verschillende afdelingen. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor collega’s, denken mee bij vragen in de dagelijkse praktijk en geven op hun afdeling regelmatig aandacht aan palliatieve zorg. Bijvoorbeeld in de vorm van scholing of intervisie. Daarnaast zijn er dus steeds meer collega’s die zich hebben laten scholen en zelf aan de slag willen en gaan met palliatieve zorg in het eigen werk. Door deze samenwerking wordt palliatieve zorg steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks handelen. Dat komt uiteindelijk ten goede aan patiënten en hun naasten: de zorg sluit beter aan bij wat voor hen belangrijk is. Met kwaliteit van leven als uitgangspunt.