Wat is een katheter?
Een katheter is een holle, soepele buis waarmee urine uit de blaas wordt afgevoerd. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje. Om te voorkomen dat de katheter uit de blaas glijdt, wordt dit ballonnetje opgeblazen. De urine uit de blaas wordt via de katheter direct afgevoerd naar een urinezak. U hoeft dus niet te plassen wanneer u een katheter heeft.
De katheter moet na 12 weken gewisseld worden. De wissel kan thuis plaatsvinden door een verpleegkundige van de thuiszorg of bij de huisarts (en soms op de polikliniek).
Welk soort opvangzak heb ik nodig?
U heeft twee soorten opvangzakken nodig: een dagzak en een nachtzak.
De dagzak draagt u overdag onder uw gewone kleding. ’s Avonds als u naar bed gaat koppelt u de nachtzak aan de dagzak . U zet het kraantje van de dagzak open zodat de urine in de nachtzak loopt. De nachtzak heeft een grotere inhoud waardoor u ‘s nachts niet hoeft op te staan om de urinezak te legen.
De nachtzak mag niet op de grond liggen. U krijgt een speciale steun om de nachtzak aan op te hangen. Voor een goede afvoer van de urine moet de opvangzak lager hangen dan de blaas. U kunt ook de nachtzak in een emmer naast uw bed leggen.
Hoe draag ik een dagzak?
De dagzak wordt doorgaans bevestigd aan het bovenbeen met behulp van beenbandjes of een fixette. Aan de urinezak zit een slangetje dat de zak met de katheter verbindt. Dit slangetje kunt u op maat knippen. Het losse koppelstukje schuift u in het op maat geknipte slangetje. Daarna kunt u de dagzak aansluiten op de katheter. s’ Nachts moeten de beenbandjes of fixette af.
Wat gebeurt er wanneer de opvangzak vol is?
Naarmate de dagzak zich vult, wordt deze zwaarder en voelt u de bandjes trekken. Wacht niet met het leegmaken van de dagzak tot die volledig vol is. Om de dagzak leeg te maken, opent u het kraantje onderaan en laat u de urine in het toilet weglopen. Als u zich moeilijk kunt verplaatsen, kunt u de urine opvangen in een bak, die u uitsluitend hiervoor gebruikt. Vergeet het kraantje niet dicht te zetten nadat u de dagzak heeft leeggemaakt.
Hoe vaak moet ik de opvangzak vervangen?
Volgens voorschriften moeten een dagzak en nachtzak na zeven dagen vervangen worden. Als de dagzak beschadigd raakt, moeilijk leeg te maken is of onaangenaam ruikt, kan deze eerder vervangen worden.
Wat doe ik met een gebruikte nachtzak?
Spoel de nachtzak ‘s morgens met water door en laat hem overdag drogen. U kunt de zak weggooien als deze aan vervanging toe is.
Een katheterventiel/kraantje op de katheter
Soms schrijft de uroloog een katheterventiel voor. Dit is een kraantje voor op de katheter. De urine loopt dan niet in een zak, maar blijft in uw blaas. U gaat dan om de 3 à 4 uur naar het toilet en laat de blaas via het kraantje leeg lopen in het toilet. Voor de nacht sluit u de nachtzak aan op het katheterventiel en zet het kraantje open. De urine loopt nu gelijk in de nachtzak.
Het katheterventiel kunt u normaal gesproken ongeveer 12 weken gebruiken. Regel is, wanneer u een nieuwe verblijfskatheter krijgt, u ook een nieuw katheterventiel gaat gebruiken. (Zelf te bestellen via medisch speciaal zaak of huisarts.)
Het belang van persoonlijke hygiëne
Onderstaande, eenvoudige regels helpen u infecties te voorkomen:
- Was de handen vóór en na het loskoppelen of vervangen van een opvangzak.
- Was uw geslacht minstens éénmaal per dag met lauw water.
- Mannen dienen het gebied onder de voorhuid zorgvuldig te wassen en nadien de voorhuid niet vergeten terug te schuiven.
- U mag een bad of douche nemen met de katheter (hierbij kunt u uw dagzak laten zitten).
Een goede afvloed van urine
Voor een goede afvloeiing van de urine via de katheter dient u minstens anderhalve liter per dag te drinken (dit is 6 à 9 glazen). Verder is het van belang om voor een goede stoelgang te zorgen. Wanneer u last heeft van obstipatie, dient u meer vezelrijk voedsel te eten.
Als u de katheter net draagt, kunt u de onderstaande dingen voelen:
- De indruk dat u moet plassen (lichte blaasirritatie).
- Nu en dan een blaaskramp. Dit verdwijnt doorgaans na enkele dagen. U hoeft zich hierover niet ongerust te maken.
- Urinelekkage langs de katheter veroorzaakt door krampen. Als dit vaak voorkomt kunt u contact opnemen met de polikliniek urologie. Mocht u dit ‘s nachts of tijdens het weekend opmerken, dan kan dit wachten tot de volgende morgen of tot na het weekend.
- Een spoortje bloed in de urine kan voorkomen.
Indien er geen productie van urine is, kunt u zelf het volgende nagaan:
- Of de katheter geen knikken vertoont die het afvloeien verhinderen.
- Of de opvangzak zich lager dan de blaas bevindt.
- Of de vochtinname te beperkt is geweest.
- Of u last heeft van obstipatie, zorg voor een goede stoelgang.
Neem contact op met uw huisarts of de polikliniek Urologie
- Als u aanhoudend pijn heeft.
- Als er gedurende 2 tot 3 uur geen urineproductie is.
- Als uw urine aanhoudend bloedsporen vertoont en dit niet verdwijnt na veel drinken.
- Als uw urine troebel is, onprettig ruikt en dit niet verdwijnt na veel drinken.
- Bij blijvende urinelekkage langs de katheter.
Een katheter hoeft geen belemmering te zijn voor uw dagelijkse bezigheden. U kunt blijven doen wat u voorheen ook deed.
Heeft u vragen? stel ze in de Beterdichtbij app. Kan het niet wachten? bel dan naar de polikliniek urologie telefoonnummer 0512 588811
De katheter en opvangzakken zijn verkrijgbaar met een machtiging van uw huisarts of specialist bij de medisch speciaalzaak.
Download PDF